Mõ ( Le tamtam de bois);

Mõ là một nhạc cụ làm bằng gỗ, rỗng ở bên trong, có hình dáng như một cái lục lạc với độ lớn to bằng một trái táo cho tới bằng một quả bưởi. Các thầy chùa dùng mõ để điểm xuyến khi tụng kinh.

Người ta dùng một cái dùi bằng gỗ cứng để gõ mõ, nhờ rỗng bên trong nên tiếng kêu của mõ rất vang.

Thầy phép cũng gõ mõ trong các lễ chiêu hồn.

Mõ, cũng như khánh, có nguồn gốc từ Trung hoa, được viết trong Lễ ký dưới dạng một quả chuông. Người tàu cổ xưa sử dụng mõ để tập hợp mọi người, kẻ gõ mõ để rao tin tức, để tuyên thánh chỉ, vừa đi vừa gõ khắp các làng mạc.

 Ở Bắc kỳ, trong đình làng, luôn có hai nhạc khí để ra hiệu, một cái trống cái để triệu tập chức sắc và một cái mõ để gọi thường dân. Cái mõ này thì dài hơn rất nhiều so với mõ trong chùa; đôi khi nó có dạng như một con cá (ngư mõ), được treo vào xà đình; thường được gõ để hối thúc dân đến nộp sưu thuế.

Ở những điếm canh, chòi gác nằm quanh làng và gần nhà quan được túc trực bởi dân làng , người ta gõ mõ theo lối nào đó để báo hiệu giờ giấc buổi ban đêm và từng giờ từng khắc cho tới giờ sáng.

Tiếng mõ vào ban đêm cùng với nhịp gõ hối hả từng chút một rồi giảm dần cường độ, khá xa lạ với người dân Âu châu, tạo cho người ta một cảm giác lo âu. Nó góp phần vào việc đem lại một thanh âm thực sự Bắc kỳ mà không một người dân An nam nào có thể quên được trong văn thơ.

Một điệu hát về vẻ đẹp quê hương đất nước như sau:

Il est nuit, nuit profonde,

L'étoile du nord brille au ciel,

La brume couvre le fond des rizières;

Les bosquets de bambous s'agitent;

Ils sont remplis du cri des cigales

Les veilleurs de nuit frappent sur le mo

Les bonzes font résonner les cloches des pagodes,

On entend les paysans se réjouir,

On chante dans toutes les chaumières

C'est la paix.

(Les chant et les traditions populaires des Annamites, op.cit.)

Tạm dịch:

Đêm, đêm đã xuống sâu,

Ngôi sao phương Bắc đang rực sáng trên bầu trời,

Sương khuya phủ kín những mặt sông,

Bụi tre đang đung đưa la đà,

Tiếng cót két như loài ve sầu

Lính tuần đêm thì gõ mõ

Thầy chùa điểm chuông

Ta nghe thấy tiếng dân lành reo vui

Người ta hát mừng trong những vách nhà gianh,

An bình là đây.

Nguồn: Les symboles, les emblèmes et les accessoires du cultes chez les annamites, 1891, trang 143.