Cờ, cờ xí, cờ hiệu,... đóng một vai trò lớn trong các đoàn rước ở xứ Bắc kỳ. Trong đó, nhiều trong số chúng mang tính biểu tượng cao.
Đi đầu đám rước thần là năm lá cờ hình vuông được làm tử vải mỏng, được thêu các màu sắc khác nhau, có viền ngoài là các tua rua như ngọn lửa. Chúng được gọi là cờ ngũ hành tượng trưng cho năm yếu tố thổ, thủy, hỏ, kim và mộc tương ứng với ngũ phương bắc, nam, đông, tây và trung tâm.
Trên lá cờ phương Bắc, phần trời cai quản bởi Huyền Vũ, một vị thần lớn ở Hà Nội, được thêu một con rắn và một con rùa, phía dưới có thêu một con chim sẻ màu đỏ (Chu Điểu) ; trên lá cờ phương Đông, người ta thêu một con rồng màu xanh lơ (Thanh Long) và một con hổ trắng (Bạch Hổ) trên lá cờ phương Tây. Hình dạng và kích thước được quy định trong Lễ Ký. Về lá cờ Huyền Vũ, chúng tôi dịch một văn bản có liên quan sau:
'Lá cờ Huyền Vũ tương ứng với chòm sao gồm 7 vì sao phương Bắc, nó được thêu một con rắn và một con rùa.
' Những con vật này giúp tránh được nguy hiểm và đẩy lùi vận hạn, bởi vậy nên cờ Huyền Vũ không chỉ được rước phía trước hoàng đế mà còn đi ngay phía sau bộ binh để ngăn ngừa mọi sự biến không lường.
' Quach Phac nói rằng lá cờ này phải làm từ một tấm lụa duy nhất dài 8 thước (3m46). Luc Diêu thêm rằng lá cờ màu đen, trên viền chỉ có bốn tua rua hình như ngọn lửa.'
Cờ đuôi nheo hay cờ hình đuôi cá (drapeaux en forme de queue de poisson) là cờ hiệu dùng trong binh trận. Chúng hình tam giác có tua ở viền. Số lượng cờ tương ứng với số lượng quân lính có mặt vì năm lính thì ứng với một lá cờ.
Trong quân binh An nam, một tiểu đội 5 người giữ một cờ, gấp mười lên tạo một binh đoàn 50 người.
Mỗi binh đoàn có một lá cờ có tên được đặt riêng là Dương, Nguyệt, Nam, Nữ, Vân, Phong, Long, Dần, Tị và Điểu. Mười binh đoàn tạo thành một trung đoàn.
Năm binh đoàn tạo thành một tiểu đoàn. Tiểu đoàn cánh phải gọi là tiểu đoàn mặt đất ( bataillon de la terre) , cánh trái gọi là tiểu đoàn trên trời ( bataillon du ciel). Mỗi tiểu đoàn được phát một lá cờ lớn.
Quốc kỳ An nam là sự hòa quyện của năm màu sắc: đỏ, trắng, cam, đen và lục.
Cờ tướng là cờ hiệu của chỉ huy, nó được cắm trên mái nhà của quan Tổng đốc và quan Kinh Lược, được mang theo họ trong mỗi cuộc quanh binh. Đó là một lá cờ đuôi én có bốn góc,màu đỏ, trơn và không có tua.
Ta cũng trông thấy trong các đám rước những cờ nhỏ mà có nguồn gốc ý nghĩa từ Trung hoa. Chúng là cờ gấm, được thêu những hình biểu tượng hay tên của chùa chiền.
Ở Trung quốc, khi nói về chiến trận, người ta thường nhắc tới bát kỳ. Đó là tám quân đoàn mà phần lớn có xuất xứ từ vùng Mãn châu và Mông cổ. Trong một cuộc đàm thoại với một người đàn ông Trung quốc về đất nước, thời đại của họ,.. chúng tôi hỏi ông có nguồn gốc người Hán hay Mãn châu, và câu hỏi phải dùng là Êtes-vous (un homme) des bannière? thay vì Êtes-vous (d'origine) mandchoue? Nếu là một người Hán thuần chủng, sẽ đáp là Non, je suis des Han(1) . Bát kỳ được phân chia thành hai hàng:
Thượng tam kỳ (上三旗):
- Đứng đầu là Tương hoàng kỳ. Được thêu viền màu vàng do Đại hãn nắm giữ.
- Chính hoàng kỳ : toàn bộ cờ màu vàng
- Chính lam kỳ: toàn bộ cờ màu trắng
Hạ ngũ kỳ (下五旗) :
- Hạng 4: Thêu viền màu trắng
- Hạng 5: toàn bộ cờ màu đỏ
- Hạng 6: thêu viền màu đỏ
- Hạng 7: Toàn bộ cờ màu xanh lơ
- Hạng 8: thêu viền màu xanh lơ
Đặt biệt, khi quân binh đóng đồn, họ chiếm một phần tư của thành phố nhưng không hề chung đụng gì với dân địa phương.
(1) Hán là triều đại thống trị nước Hoa từ năm 202 trước công nguyên tới năm 220 sau công nguyên.
Nguồn: Les symboles, les emblèmes et les accessoires du
cultes chez les annamites, 1891, trang 84./
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét