Lạc thư,

Lạc thư, trong tiếng trung gọi là Lo-chou, là một họa đồ huyền bí khác thường thấy đi kèm với Hà đồ. Người An nam thích trang trí nó ở trên mặt tiền ngôi nhà của họ với hai bên có thêm Đại cực Âm-dương nhằm xua đuổi những vận khí xấu. Cũng giống như người Hán, người An nam đã quên đi hoàn toàn ý nghĩa nguyên thủy của họa đồ này.

Sách Lễ-Ký cũng có ghi chép về Lạc thư nhu sau:

"Vào triều đại nhà Hà, nước lụt dâng cao, vua Vũ ra xem mực nước lụt thì ngay lập tức trông thấy một con rùa đang bơi trên mặt nước. Trên mai và trên các chi rùa được phủ bởi các chấm xếp theo hàng từ 1 tới 9. Con rùa có 9 chấm ở trên đầu, 1 chấm ở đằng đuôi, 3 chấm ở mạn sườn trái, 7 chấm ở mạn phải, 4 ở chi trên trái, 2 ở chi trên phải, 8 ở chi dưới trái và 6 ở chi dưới phải.

Quay trở về vương phủ, vua Vũ biên ra một bảng họa ký lại chính xác những gì ông trông thấy trên con rùa. Lấy cảm hứng từ đó, ông biên ra 9 chương của Thu-Kinh: phần đầu tiên gọi là Ngũ sự, phần thứ hai là Ngũ hành, phần ba là Tam đức, tiếp đến là Lục cực, Tứ chứng (Thư-trưng ? ), phần thứ sáu là Kêng-hi (sự biến mất của ngờ vực), phần thứ bảy là Bát chinh (tám bổn phận), phần thứ tám là Ngũ phúc và phần cuối cùng là Ngũ Ký.

Các chấm trên lưng con rùa xếp hình vuông. Vì vậy, các nhà hiền triết cổ đại gọi Lạc thư tượng trưng cho đất, vì theo họ, mặt đất có hình vuông.

Cả Lạc thư và Hà đồ được các thầy phép sử dụng để tiên tri về số mệnh cũng như sự kiện. Các sách binh pháp An nam có ghi chép lại cách bày binh bố trận dựa trên hình dạng Hà đồ và Lạc thư như sau: 

Cần 7,600 quân lính để dàn trận Hà đồ, tướng sẽ ở giữa trần đồ với 1,000 quân lính, phía trước lẫn sau sẽ là 4 quân đoàn, mỗi quân đoàn có 200 người; bên cánh phải và trái, tổng quân lính lên tới 5,000 người. Mỗi quân đoàn được đặt một tên riêng: Long (rồng), Tỵ (rắn), Dần (hổ), Nguyệt (mặt trăng), Vân (mây), Điểu (chim), Thiên (trời), Địa (đất),.. Mỗi quân đoàn phải theo dõi trống lệnh hoặc cồng lệnh. Quân lệnh được truyền ra bằng loa.

Nguồn: Les symboles, les emblèmes et les accessoires du cultes chez les annamites, 1891, trang 27./