Biết nói gì đây?

Hôm nay không hiểu sao tâm trạng lại có phần chùng xuống. Muốn nói thật nhiều. muốn viết thật nhiều, từng câu chữ trong đầu tưởng như bất tận bỗng nhiên trôi tuột đi đâu hết mất. Để rồi biết nói gì đây?

Muốn làm thật nhiều thứ. Muốn có thể thức trễ mỗi ngày để làm thêm dăm ba việc vụn vặt. hay như có thể tận dụng tối đa được buổi tối để học, để làm những điều mình thích. Nhưng ngày một ngày sự càng khó. Mình cảm thấy sự mỏi mệt từng ngày, không chỉ là ở thần trí mà thân xác này cũng mỗi ngày một rạo rã. Trí nhớ cũng đôi phần xao lãng, nhường chỗ cho sự mệt mỏi. Sẽ thật nhanh thôi, sinh mệnh này cũng trả về với trời. Nhiều khi, cái sự thấy trước được ấy như một rào cản làm mình chùn bước lại, mà không cố gắng, nỗ lực hơn thêmg.

Dạo này mình hay nghe nhạc ru con Bắc bộ, từng câu chữ của đời sống người nông dân thủa nào. Mình chưa một lần sống đời như một người ngôn dân, nhưng không hiểu sao khi nghe, mình lại đồng cảm, xót xa đến vậy. Xót cho một quãn thời gian êm đềm đánh mất. Chẳng còn nơi nào, chẳng còn chốn nào à ơi trong câu hát chiều nữa. Sẽ chỉ còn những bụi mờ, những thanh âm cơ khí rầm rầm van rộn khắp trời.

Bao giờ cho chuối có cành,

Cho sung có nụ, cho cành có hoa,

Bao giờ trạch đẻ ngọn đa,

Sáo đẻ dưới nước thì ta lấy mình,

Bao giờ cây cải làm đình,

Gỗ lim thái ghém thì mình lấy ta…

Từng câu hát, từng chữ cứ âm ỉ vang vọng trong tâm trí như một nỗi buồn man mác đầy hoài niệm.

Gánh vàng đem đổ sông Ngô

Đêm nằm mơ tưởng đi mò sông Thương…

Nhiều đêm, trong cơn mê man, giai điệu ru con ấy vang vọng trong đầu, mình như người mộng du…như "Tôi đi trong gió…. Tôi đi trong sương…."

Hôm nay chẳng hiểu sao, nhiều lúc mình lại thẫn thờ tự hỏi, Bao giờ mới đến Tết nữa? Cũng hay, mình như một đứa trẻ nỏ lúc nào cũng háo hức chờ Tết. Mẹ con lại đi chợ sắm tết, nhìn đường phố mọi người như mắc cửi. Qua một ngưỡng cửa thôi, ngoài phố nhộn nhịp xiết bao.

Không còn là đứa trẻ nhỏ, nhưng mỗi khi thức giấc buổi sớm mai, theo thói mình vẫn nhìn quanh xem mẹ đâu. Mẹ đâu rồi? Bao giờ mới đến Tết nữa nhỉ? Để cậu ấm của mẹ lại biếng lười mỗi sớm mai chờ mẹ đánh thức dậy.

Một ngày như mọi ngày,

Một ngày cuối tuần uể oải thức dậy có chút trễ nải để đi làm. Okey, cuối tuần rồi, đi làm nốt sáng nay nào.

Một ngày như bao ngày hạ khác, nắng gió và bụi mờ. Cái nắng gay gắt quá. Cái nắng làm người ta khó chịu và bức bối, như muốn mỏi mệt mà nằm gục xuống.

Chợt nhớ tới ngày hạ nào ở Nantes. Con đường Olivettes, rue de Bel air, khu Centre-ville... với chút nắng hạ nhẹ nhàng. Những thứ đã qua. Dưới bóng cây đoạn lá nhỏ năm nào, dấu chân nay cũng bụi mờ. Nhưng bóng cây thì còn mãi đó. Bóng cây ấy, xanh một màu xanh mướt thả những bông hoa nhỏ mang hương thơm thoang thoảng xuống. Đời sống, nghĩ lại, cũng chẳng mấy khi được qua một mùa hoa thơm ngát ấy. Bởi người ta cứ vội vàng mà sống, mà đi lại qua nhau.

Tôi nhớ có một lần, ở Nancy nơi tôi học, vào độ mùa Xuân, khi hoa anh đào nở. Những vòm hoa rực một vùng trời. Nhưng gió cũng đưa cánh hoa xuống nhiều lắm. Tôi thường đứng đó, dưới những gốc cây, để được lẩn khuất trong cơn mưa hồng mỗi khi gió thổi. Muốn chìm nghỉm vào trong màn sương ấy, mà tan biến. Ngày ấy cũng xa quá rồi. 

Để rồi hôm nay, cuộc sống ngày nào đã đi vào quỹ đạo xa xôi quá đỗi. Ngày hôm qua còn đó, nay đã khác. Vật qua còn ở, nay đã đi mất. Mất là mất hút, chẳng còn thấy lại đâu nữa, dù làm cỡ nào. Có lẽ, sự được mất cũng vô thường. Chỉ biết thở dài. Tiếc nuối mà chi, khi cái vô thường là lẽ dĩ ngẫu khó tránh. 

Biết nói gì đây? Thôi lại về nằm trong căn nhà nhỏ, nghe quạnh quẽ, tĩnh lặng vây quanh đời sống này.

Quên;

Mới đó mà đã gần hai năm không viết một bài. Thời gian thật dài, nhưng cũng như nháy mắt.

Ngày hôm qua mới đó mà đã thật xa.

Để rồi cái ngày hôm qua ấy, như một loài sâu đất, cứ rả rích nỉ non trong đêm trường. Cũng như lời câu hát, quả thật, “bàn tay làm sao với một người vừa đi qua”.

Tôi vẫn luôn nhớ về những ngày của tuổi 19, cái tuổi hồn nhiên và ngô nghê nhất chân bước vào đời. Cái tuổi của những đam mê và những vọng ước non trẻ. Những nỗi buồn hay âu lo cũng quá đỗi đáng yêu. Cái tuổi đời mênh mông và ngạt ngào ấy, như một cơn gió. Qua rồi! Nhưng trong những giấc chiêm bao, trong những cơn nửa tỉnh nửa mê, tôi vẫn thấy mình là cậu trai trẻ năm ấy. Như ngày xưa ấy. Tôi vẫn cứ ngây dại một thủa.  Để rồi khi tỉnh giấc, chỉ biết thở thật dài. Đã có những niềm vui, nhưng những nỗi niềm cũng đến thật mau lẹ.

Thời gian như loài quỷ dữ. Mỗi khi tự soi gương, chạm mặt với đôi mắt của chính mình, đôi mắt đã bớt đi những nét tươi sáng và vô tư lự, tôi không khỏi tự ru lòng mình vậy. Rồi người còn, người mất, kẻ ở, người đi, thế sự cũng xoay chuyển khôn lường. Nhưng nỗi niềm thì ở lại mãi. Nó cứ trĩu nặng, đến nỗi dần dà cũng trở thành thân quen như một người bạn, gặp nhau là cười chào. Và liệu đó có phải là lằn ranh?

Đôi khi, tôi ước nguyện mình như người lãng du, quên cả tên của mình.  Phiêu dạt từ vùng trời này qua vùng trời nọ, rồi một ngày gục chết tình cờ, như loài cỏ dại mọc nơi triền dốc giữa mây trời và gió, rực rỡ rồi vụt tắt.

Đôi khi, tôi muốn quên đi tất cả. Những duyên nợ ở đời sống này, một lúc nào đó, khi duyên hết, chỉ còn lại nợ, tâm can thật nặng trĩu.


Muốn quên cả bản thân mình.

Phố thị,

Hôm nay ngồi, chợt nhớ tới những phố thị xa lạ tới da diết, những phố thị mà có lẽ tôi còn chưa đặt chân tới bao giờ.

Không rõ tự khi nào, tôi luôn thích thú những chuyến đi với những thành phố mới xa lạ. Cái cảm giảc được ngồi tàu xe, nhìn nhà cửa đôi bên đường trong ánh dương hay chìm trong bóng tối dưới ánh trăng, với từng nhịp đèn neon phả xuống.  Gặp gỡ những con đường mới, ngồi ăn nơi quán ăn mới, mua vui bằng dăm ba câu chuyện nơi hàng quán ven đường nghe thứ thổ ngữ nhộn tai. Những con đường lạ lẫm mà luôn rộng cửa đón chào. Nói chuyện cười nhả với ai đó, người lạ, về đủ thứ mà chẳng cần giữ kẽ, vì biết có ngày nào gặp lại. 

Tự do tự tại. 

Cảm giác như trong câu hát:

"Đường phố dài một đường phố dài

Đường phố dài một chiều tôi tới

Đi lang thang tôi chào vẫy mọi người

Đường phố cười..."

Dù biết rằng, rồi một ngày, nơi phố thị ấy sẽ chìm vào trong một thứ nỗi buồn về thời gian. Nhưng lòng cứ hối thúc muốn đi...

Về một thành phố tôi đã xa,

Trịnh Công sơn, 1988

Gần ba mươi năm tôi chưa trở lại với Quy nhơn. Cái ý niệm về thời gian bao giờ cũng gây cho tôi một nổi buồn. Dạo ở đó tôi còn trẻ và tôi yêu biển vô cùng, Biến nhớ là bài hát tôi viếc cho những đường phố Quy nhơn. Những đường phố và biển và một người bạn gái hằng đêm cùng tôi ngồi nhìn biển. Điều ấy bây giờ đã trở thành quá khứ nhưng trong tôi Quy nhơn vẫn còn rõ như một tấm gương. Một tấm gương mà tôi có thể nhìn thấy tôi trong ấy.

Tôi soi vào quá khứ và tôi nhin thấy tôi ở biển trong những ngày biển động và biển lặng. Tôi nhìn thấy tôi lang thang trên đường phố Quy nhơn một mình. Một mình đánh billard ở đường Võ Tánh. Một mình nằm ngủ trong căn nhà trọ vào giờ giấc mà mọi người sum họ vui vầy với nhau.

Dạo ấy còn trẻ mà sao cô đơn quá sức, Thỉnh thoảng người bạn gái đến gọi cửa trong giấc ngủ lưng chừng và bảo tôi đêm nay trăng đẹp quá hãy ra ngoài biển ngồi chơi. Biển Quy nhơn đẹp nhưng hơi bẩn. Người bạn ấy bây giờ chồng con bộn bề hay nhàn nhã, không hiểu khuôn mặt ấy giờ đây như thế nào. Đừng nhắc lại quá khứ vì mỗi lần nhắc lại thì lòng trống trải buồn thiu.

Có những căn nhà trống gió thổi lùa qua mọi ngõ ngách, Tâm hồn con người cũng có lúc gió lạnh cũng lùa quanh. Đừng nhắc lại dĩ vãng. Nó đẹp nhưng không ích lợi gì cả. Chúng ta sống cho mỗi ngày hôm nay. Hôm nay cũng là quá khứ và chúng ta cố giành giựt với thời gian để biến ngày hôm nay thành một hiện tại vô tận.

Quy nhơn có những tháp Chàm đứng một mình lặng lẽ nghìn năm "mưa vẫn mưa bay trên tầng tháp cổ". Cái giấc mộng dài nó buộc con người không được quên và phải nhớ về những dấu tích đã in thành vết không tàn phai trên tâm hồn mỗi con người. Tôi luôn luôn là người đãng trí. Tôi đã quên nhưng vẫn có kẻ tỉnh táo không bao giờ quên bất cứ một điều gì cứ mãi quanh quẩn cuộc đời tôi để nói khẽ vào tai tôi điều tôi không muốn nhớ nữa.

Quy nhơn không hiểu còn thơ mộng như thời tôi những năm hai mươi tuổi? Cái tuổi ấy nhìn gì mà chẳng đẹp. Tôi vốn yêu người và yêu thiên nhiên. Có thể rất gần đây tôi sẽ chuẩn bị một chuyến trở về Quy nhơn để tần ngần ngồi nhìn một bờ biển của những ngày xưa, lúc một hạt cát cũng đủ làm tôi cảm động...

Chuyện số 1.

Hôm nay, thời tiết giao mùa. Trưa chiều đều nắng nóng, nhưng khi xế bóng thì tối nhanh và trời mau nổi gió lạnh.

Trên đường về mình có tạt qua siêu thị nhỏ gần nhà mua chút đồ. Mới đó mà dễ đã hai năm mới quay trở lại siêu thị này. Bởi nó nhỏ quá, bởi nó bán ế nên ít cập nhật hàng hóa quá, và muôn vàn những lí do khác.

"Thiếp nằm trên chân chàng,

Đâu đâu cũng tội nghiệp,"

Cũng chính vì nó nghèo nàn quá đỗi, nên mình lại nhìn thấy lại được những thứ tưởng chừng đã mất.

Thấy lại cái bộ bát đĩa sứ in họa tiết đám cưới truyền thống và vinh quy bái tổ, thứ mà một thủa chưa xa mình đã từng dùng. Lòng chợt thấy buồn, thấy có phần chua xót, tiếc nuối. Chợt nhớ lại những chiều vàng vọt dạo ấy, ngồi ăn cơm một mình trong căn bếp vắng bóng người. Buồn chán. Chỉ biết ngồi đó, nhìn mây trời, và xoay vòng vòng chiếc bát, cái đĩa để coi họa tiết. Coi hoài, Coi mãi. Những muốn mua lại bộ đó để ăn cơm, để vui thú như ôn được chút gì đó xa xôi đã mất. Nhưng mà chúng mắc quá. Trước mình cũng chỉ có 2 chiếc bát, 1 chiếc đĩa. Cứ thế. Lúc nào cũng thiếu. Xoong nồi cũng mang ra thay bát đĩa.

Mình còn thấy lại cái hộp kem mà xa thật là xa, mẹ vẫn hay dùng. Giờ trông lại, mới thấy nó rởm làm sao. Mẹ thường dùng cũng lâu lắm rồi, từ hồi mình còn học cấp 1. Ấy vậy mà giờ vẫn bán. Bao bì đóng hộp vẫn thế, không đổi thay. Vẫn cũ kĩ, vẫn nhạt nhòa. Thế mà vẫn tồn tại. Nhớ có lần mình với chị, đã lòng vòng đạp xe để tìm mua bằng được hũ kem ấy tặng mẹ ngày 8.3. Giờ thì ngày đó cũng đã xa.

Vật cũ nay lại mà sự cũ đã trôi dài.

Trịnh Công Sơn: Tôi đã mơ thấy chuyến đi của mình,

Càng sống nhiều ta càng thấy cái chết dễ dàng đến với bất cứ một ai. Chết quá dễ mà sống thì quá khó. Hôm qua gặp nhau đấy, ngày mai lại mất nhau. Sống thì có hẹn hò hôm nay hôm mai. Chết thì chẳng bao giờ có một cuộc hẹn hò nào trước. Một buổi sáng cách đây bốn năm, lúc tôi đang ngồi uống rượu với bạn, mẹ tôi bảo: “Mạ đi chơi chút nghe”.  Thế rồi một giờ sau tôi được điện thoại báo tin mẹ tôi đã mất tại nhà người bạn.

Nhạc sĩ Xuân Hồng cũng đã từ biệt chúng tôi như thế. Không kịp nói một lời, không kịp đưa tay vẫy chào bạn bè, vẫy chào cuộc sống. Thế kỷ 21 thế mà cũng khó đến được dù chỉ còn mấy năm.

Càng yêu ta càng thấy: có tình yêu thì khó mà mất tình thì quá dễ. Hôm qua mới yêu nhau đấy, hôm nay đã mất rồi.  Mất sạch như người đi buôn mất hết vốn liếng. Cứ tự an ủi mình khi nghĩ rằng mình đau khổ thì có một kẻ khác đang hạnh phúc. Và biết đâu cái thời gian mình được yêu thì một người khác cũng đang đau khổ vô cùng. Nghĩ thế thì thấy cuộc đời bỗng nhẹ nhàng hơn và cũng dễ tha thứ cho nhau. Sống mà giữ mãi trong lòng những hờn oán thì cũng nặng nề.

Có người bỏ cuộc đời mà đi như một giấc ngủ quên. Có người bỏ cuộc tình mà đi như người đãng trí. Dù sao cũng đã lãng quên một nơi này để đi về một chốn khác. Phụ đời và phụ người hình như cũng vậy mà thôi. Người ở lại bao giờ cũng nhớ thương một hình bóng mình đã mất. Khó mà quên nhanh, khó mà xóa đi trong lòng một nỗi  ngậm ngùi.

Tưởng rằng có thể quên dễ dàng một cuộc tình nhưng hóa ra chẳng bao giờ quên được. Mượn cuộc tình này để xóa cuộc tình kia chỉ là một sự vá víu cho tâm hồn. Những mảnh vá ấy chỉ đủ để làm phẳng lặng bên ngoài mà thôi. Mỗi một con người vì ngại chết mà muốn sống. Mỗi một con người vì sợ mất tình mà giữ mãi một lòng nhớ nhung.

Cuối cùng thì lòng yêu thương cuộc sống cũng không giữ lại đời người. Cuối cùng thì tình yêu không giữ được người mình yêu…

Trịnh Công Sơn (1996)

Một cõi đi về,

Ai cũng biết than thở. Than thở là cái nghề chung của loài người mà không cần phải học. Không hề có ranh giới giữa than thở chuyên nghiệp và tài tử.

Hạnh phúc là một điều không bao giờ có thật. Nếu có thật thì những nhà tiên tri vĩ đại đã không nhọc lòng bịa đặt thêm Thiên Ðường và Niết Bàn để làm gì nữa. Cái hạnh phúc ở Trần Gian chính là ý thức được khổ đau. Ðau khổ nên phải biết rộng lòng với nhau hơn, tử tế hơn, độ lượng hơn, biết tha thứ, nhân hậu hơn. Bài học ấy không dề gì, bởi Cuộc Sống cho đến nay điều Thiện vẫn còn vắng bóng.

Có môt nỗi buồn ở nơi này thì sẽ có một niềm vui ở chốn khác.
Có một trái tim khổ nạn ở ng­­ười này thì tất nhiên sẽ có mọt trái tim hân hoan ở kẻ khác.

Những ai đã đi đến với đời thì phải có lúc lìa xa nó. Một cõi đi về.

Chết là sự tan biến của thể xác. Nh­ưng sống không chỉ là sự tồn tại của thân xác. Nhiều ng­ười còn sống mà tưởng chừng như đã chết. Nhiều người chết mà vẫn còn sống trong trí nhớ mọi ng­ười.

Trong câu chuyện đời chung, kẻ này quên thì người kia phải nhớ. Một ý tưởng chợt tắt để làm mầm chuyển hoá cho một ý tưởng khác nảy sinh.

Cái mất không bao giờ mất hẳn. Cái còn không hẳn mãi là còn.

Trịnh Công Sơn